Ég veit ekki hvað það var í dag – fullt tungl eða eitthvað - en einhverra hluta vegna birtust þrjú mjög svipuð stórslys í almannatengslum í blöðunum í morgun. Í öllum tilvikum eru það viðmælendur sem fá símtöl frá blaðamanni og svara að því er virðist mjög eðlilegum spurningum með skætingi, yfirlæti eða hótunum.
Í fyrsta dæminu svarar Stefanía Katrín Karlsdóttir spurningum um starfslok með því að blaðamanni komi málið ekki við, í öðru dæminu svarar seðlabankastjóri spurningum blaðamanns Fréttablaðsins með því að segja að „Í engu öðru landi mundi blaðamaður hringja beint í seðlabankastjóra“ og í því þriðja bregst Bjarni Haukur Þórsson við fyrirspurn blaðamanns DV um leikhúsgesti sem komu að luktum dyrum með því að hóta honum að auglýsa aldrei aftur í viðkomandi blaði.
Málið gert verra en það er
Og í öllum tilvikum tekst viðkomandi viðmælanda að gera málið miklu verra en það í raun er – mistök sem ég hef svo sem fjallað um áður. Kollegi minn Andrés benti líka á þetta í dag, og taldi að e.t.v. væri það að DV ætti í hlut kveikjan að klúðri Bjarna Hauks og Stefaníu. Það má vel vera að fólk fari frekar í vörn þegar DV hringir heldur en ef aðrir miðlar eiga í hlut, en fólk verður samt að skilja að það getur ekki verið með dónaskap bara af því að ákveðinn miðill hefur áhuga á að fjalla um mál þeim tengt.
Hversu oft hefur maður ekki heyrt tugguna „Það er nú lágmark að fjölmiðill hafi samband við mig áður en hann fjallar um málið“ þegar einhver kvartar yfir fjölmiðlaumfjöllun – ætti þetta fólk ekki einmitt að vera ánægt með að blaðamaðurinn reyni að hafa samband til að fá þeirra hlið á málinu?
Vandamálum afstýrt
Hvernig hefði þetta fólk átt að bregðast við til að lágmarka mögulegan skaða af fjölmiðlaumfjöllun um þau mál sem um ræðir? Hér eru tillögur.
Stefanía vildi augljóslega ekki ræða viðkomandi mál og hefur e.t.v. góðar ástæður fyrir því (gæti t.d. ekki verið búin að tilkynna samstarfsfólki frá starfslokunum og viljað gera það fyrst). Þá segir hún á kurteisan hátt við blaðamanninn að hún geti því miður ekki rætt málið á þessu stigi. Það er klént, en lágmarkar „skaðann“ – fyrst Stefanía virðist skilgreina fjölmiðlaumfjöllun um málið sem skaða. Best væri samt að geta einfaldlega svarað spurningum blaðamannsins – sem þannig hefði lítið í höndunum annað en sögu um fólk sem er að skipta um vinnu, sem er mun minni frétt heldur en það að viðmælandi hafi snappað í samskiptum við blaðamanninn.
Bjarni Haukur… Hvað er málið þar? Viðskiptavinir hans lenda í hremmingum og segja blaðamanni frá. Bjarni Haukur brjálast við blaðamanninn!?! Rétt viðbrögð: „Jú, þetta kom því miður fyrir, aðstæður sem við réðum ekki við, við reyndum að hafa samband við alla en það tókst ekki, okkur þykir það miður en við munum reyna að bæta viðkomandi þetta upp.“ Flestir geta sýnt slíku skilning og fréttin verður tiltölulega meinlaus. Enginn man eftir henni eftir tvo daga.
Og Már Guðmundsson seðlabankastjóri… Kommon. Í hvaða heimi býr hann? „Í engu öðru landi…blablabla“ Hvurslags svar er þetta? Hann er ekki staddur í einhverju öðru landi – hann er á Íslandi og fékk símhringingu frá blaðamanni. Í staðinn fyrir að vorkenna sér upphátt yfir því hversu ódannaður blaðamaðurinn sé (og fyrst honum er svona illa við símtöl frá blaðamönnum) þá væri rétta leiðin að segja: „Það eru vinnureglur hjá Seðlabankanum að samtöl starfsmanna við fjölmiðla fari í gegnum fjölmiðlafulltrúa. Vinsamlegast hafðu samband við hann.“
Það er samt eitthvað svo hallærislegt – sérstaklega í ljósi þessara yfirlætisfullu viðbragða seðlabankastjórans. Getur maðurinn ekki einfaldlega svarað spurningum blaðamanna? Og ef hann hefur ekki tíma eða vill ekki tjá sig um ákveðin mál þá bara segir hann það? Og ef ekki – og fyrst seðlabankastjórar annarra landa fá svona mikinn frið frá blaðamönnum – getur hann þá bara ekki fengið sér seðlabankastjórastöðu annars staðar!?!
Það er eiginlega viðeigandi að ljúka þessum pistli á orðum fyrrverandi seðlabankastjóra: Svona gerir maður ekki!

Málið er bara að Range Rover-ar – hvort sem eigendum slíkra bíla líkar það betur eða verr – eru orðnir táknmynd ruglsins sem var hérna í þjóðfélaginu og setti þjóðina á hausinn á endanum. Og ef slíkum bílum er lagt frekjulega þannig að það sé til ama fyrir samborgarana kveikir það mjög sterka myndlíkingu af ákveðinni stétt manna sem svínuðu á þjóðinni í bankabólunni og hugsuðu eingöngu um að skara eld að sinni köku.
